(AUTO)BIOGRAFIE VAN WFH
Pas na april 1995, toen WF Hermans overleed, kon men met enige zekerheid zeggen dat een autobiografie nooit zou verschijnen. Zijn werk is overladen met feiten en situaties, die hij uit zijn eigen leven en omgeving een plek gaf in zijn romans en verhalen. Autobiografisch zijn ze echter niet. Vaak moest WF Hermans dit uitleggen aan interviewers die stonden te popelen de ware mens Willem Frederik Hermans te ontwarren uit zijn geschriften. Zijn 'miskend' zijn, zijn reis naar Finmarken, Canada, zijn Vondelparkbuurt, volgens velen bevat zijn werk verwijzingen naar eigen leven, naar eigen jeugd. Maar autobiografisch? "Neen", is het antwoord van Hermans.
De 'Fotobiografie' uit 1969 en die uit 2003
Hermans beschikte na de dood van zijn vader over het familiearchief. Zijn afkomst, zijn prilste jeugd en zijn wordingsgeschiedenis trekken in vogelvlucht en met grove steken voorbij. Waar hij schrijver wordt, houdt de fotografische geschiedenis op. Oplage 2500 stuks.
Op "veler verzoek" wordt in 2003 een fotografische kloon gemaakt van de Fotobiografie. Zoek de verschillen. Eén verschil wil ik verklappen: kostte de eerste uitgave fl 49,50, de tweede moest op "veler verzoek" fl 165,00 (omgerekend) opbrengen. 1000 exemplaren, genummerd. Ik kan mij niet herinneren of dit alles op mijn verzoek..........
Nee, op niemands verzoek. Het is januari 2007. Op de site van De Bezige Bij (en Thomas Rap) wordt de 'Fotobiografie' aangeboden voor slechts 35 euro!!! Dat zal dan wel op veler verzoek zijn. Ik heb nu het gevoel dat mijn site enige zin heeft, zij het niet voor mijzelf.
De Jong schreef een uitgebreid essay - voegde drie interviews toe - over die verhalen, die werkelijke autobiografische feiten bevatten. Richard Simmillion is de hoofdpersoon die in een aantal verspreid verschenen verhalen voorkomt en flarden van de levensloop van WF Hermans personifieert. Een complete autobiografie zal er nooit komen. En ook als Hermans tot op het laatst had gewerkt aan zijn levensverhaal, dan zouden de eerste pennenstreken een andere sfeer ademen dan de laatste. Eigenlijk heeft de schrijver het genre nooit serieus genomen en blijven wij afhankelijk van de biografen en hun interpretaties.
Hieronder de vijf vindplaatsen die Richard Simmillion Hermans' verhaal laten vertellen. De blije kant van het leven ontbreekt in alle geschriften.
> De elektriseermachine van Wimshurst <
(in: 'Een wonderkind of een total loss', 1967, verfilmd door Eric van Zuylen)
> Waarom schrijven? <
(nieuwjaarsgeschenk, 1983, herdrukt in 1984, opg. in 'De laatste roker' 1991)
> Een toerist <
(in: Snoecks almanak 55, 1979)
Dit verhaal verscheen nimmer in boekvorm tot.........
> Afscheid van Canada <
(in: 'De laatste roker' 1991)
> Het grote medelijden <
(in: 'Een wonderkind of een total loss', 1967)
> Dood en weggeraakt <
(bibliofiele uitg. Ziggurat, 1980, opg. in: 'De laatste roker' 1991)
> Richard Simmillion, een onvoltooide autobiografie <
De zes autobiografische fragmenten werden in één band bijeengestoken en op 27 april 2005 door De Bezige Bij gepresenteerd. Een waardige postume uitgave, die in tegenstelling tot bv. 'De weerspannige slaper' iets toevoegt in plaats van herhaalt. Hoewel uitgenodigd, ik kon er niet bij zijn.
Op diezelfde datum verschijnt ook een tweede Hermanssite op het internet: www.willemfrederikhermans.nl. Lang verwacht. De grote broer van deze site. De wetenschappelijke tak van de familie, zal ik maar zeggen. We komen bij elkaar op onze verjaardagen. U blijft toch op de mijne komen hoop ik?
Hermans-biografie van Willem Otterspeer
Klik op Willem Otterspeer en Hans Renders, voor het complete gesprek.
(foto: Nico Bennemeer)
Iedereen was er: De redacteuren van het Hermans-magazine, zo ook de peetvader van de Hermans-verzameltijdschriften, Tonnie Luiken, de verzamelaars zelf: 20 november 2002 bijeen in het Parooltheater, 35 klapstoeltjes en een podium van 4 m2. Het massaal toegestroomde publiek kan niet langer wachten: de biograaf Willem Otterspeer moet zijn plannen onthullen. Daar heeft de hermansadept recht op. Tijdens het vraaggesprek tussen Hans Renders en Willem Otterspeer werd de zaal af en toe geraadpleegd als het over details ging in het werk van WF Hermans. Goed ingeschat: naam en straat van het bordeel waar Arthur Muttah zijn toevlucht zoekt in 'De tranen der Acacias', worden moeiteloos opgehoest. Geen kunst natuurlijk, we zaten er op nog geen steenworp afstand vandaan.
"Geen idee", zegt Otterspeer, als Hans Renders hem vraagt wat het leidend motto, of de titel zal zijn van de biografie van WF Hermans. Volledig onderkoeld, maar met sigaar, onthult Otterspeer dat het een biografie wordt met een wetenschappelijke benadering. De bastaarden van Hermans, zijn minnaressen, zijn niet interessant. En gelukkig maar. Otterspeer denkt genoeg materiaal te vinden om de worsteling die Hermans zijn leven lang voerde, te verbinden met zijn werk en zijn visie. Was het betoog deze avond misschien gortdroog, Otterspeer weet na afloop van het vraaggesprek vol vuur te vertellen hoezeer Hermans' verbeten zelfreflexie richting heeft gegeven aan zijn literaire nalatenschap. "Hij was vooral geďnteresseerd in zichzelf". Welke strijd voerde Hermans, toen hij JB Charles schreef, dat hij het gevoel had met zijn voet in een berenklem te zitten en die af te moeten hakken om in zijn leven een wezenlijke stap te kunnen zetten? Kijk dát zijn nou onthullingen! En we moeten nog tot 2005 wachten op het resultaat.
Oh ja, op het eind van de avond leek er toch nog een thema te ontstaan: "Klets mee over Kets Vree". Otterspeer hoefde geen antwoord te geven op de vraag waarom zij nu juist mede redactie pleegt op het uitbrengen van de 'Volledige werken' van Hermans, terwijl hij haar bemoeienis met de vijfde druk van de Max Havelaar verfoeide. Toch wilde Otterspeer benadrukken dat er zelden zorgvuldiger werd gewerkt dan bij de totstandkoming van de uitgave van Hermans' complete oeufre. Geen fouten dus? Geen verkeerde keuzes? Het heeft geen zin te protesteren. Interessant blijft de vraag waarom de erven Hermans de medewerking van mevr. Kets-Vree hebben aanvaard.
Enfin, Hans Renders weet nu dat de titels van de hoofdstukken van de biografie geen krantenkoppen zullen zijn. Ieder zijn vak zou ik zeggen. Toch zullen de 'kwesties' rond WF Hermans, waar zij relevant zijn voor zijn schrijverschap in de biografie, wel opduiken, zij het niet als object van onderzoek zelf. Na die van Otterspeer weer een andere benadering hoop ik. Eén werd al verklapt: een nieuwe fotobiografie, een terechte keus voor een andere benadering.
Deze pagina werd voor het laatst bijgewerkt op 26 juni 2007
