NAAR DE FILM MET WFH

NAAR DE FILM MET WFH

Het is niet verwonderlijk dat verhalen van WF Hermans verfilmd werden. Locaties in het werk van Hermans zijn vaak zonder moeite terug te vinden. Amsterdam, Den Haag, Brussel vormden naast vele andere plekken de decors voor romans en verhalen. Een reis naar de Noordkaap kan niet zonder te ontdekken dat je in de voetsporen van Hermans dezelfde plaatsen betreedt als die in 'Nooit meer slapen' zijn beschreven. Ook de muggen kom je er tegen. Het boek werd nooit verfilmd.

Zeg nooit: "Nooit"

Op 31 mei 2003 is het dan zover: Over 'Nooit meer slapen' kunnen binnenkort drie uitspraken worden gedaan.

"Ik heb het boek gelezen"

"Ik heb de film gezien"

"ik ben er zelf geweest"

Bij mij zijn ze dan alle drie van toepassing.

Verfilming van Hermans' boeken ligt voor de hand. Toch is het een opgave voor de filmmaker juist de magische aspecten uit zijn werk op de juiste manier op het witte doek te krijgen. Wat te doen met de dubbelganger van Osewoudt uit 'De donkere kamer van Damokles' bijvoorbeeld? Als lezer heb je de vrijheid je het bestaan van Dorbeck voor te stellen. Maar hoe verfilm je de onoplosbare vraag over zijn werkelijk bestaan?

Verfilmd werk van WF Hermans in chronologische volgorde:

1. > Als twee druppels water <

Naar de roman 'De donkere kamer van Damocles' (1958)

Filmmaker: Fons Rademakers

1963

Lili Rademakers en Dick Polak op de set in Voorburg

Wie kent de openingsscène niet, kompleet met verkeersbord VERBODEN IN TE HALEN?

(uit: SKOOP, feb/mrt 1984)

Twee maal Lex Schoorel (Ducker) 'Als twee druppels water'

Niemand kon het probleem van de onverfilmbaarheid van 'De donkere kamer' beter verwoorden dan Wim Verstappen:

(fragment)

".... Als men bij verfilming het dubbelgangersmotief toch sentraal maakt, kan men zich de auteursrechten besparen. Dit geldt voor elke suksesvolle filmversie, want daarvoor moet men de literaire fiktieve details vervangen door filmische ekwivalenten en dat komt neer op een bewerking, die het verhaal onherkenbaar zal maken. De roman is veel te knap om goed verfilmd te kunnen worden".

(uit: SKOOP 1963 nr 1, nog voor de film uit kwam)

Op 21 februari 1963 gaat de film in première. De samenwerking tussen Hermans en Rademakers is dan al een poosje over. Hoewel Hermans waardering heeft voor de filmmaker kan hij zich niet verenigen met de manier waarop zijn roman vertolkt wordt. In een open brief in SKOOP, 1963 nr 4 vertelt hij hoe mager Rademakers' interpretatie van zijn roman uiteindelijk bleek te zijn.

Hygieaplein Amsterdam

Het is 4 januari 2002. Freddy Heineken overlijdt. Hij had de rechten over de film en hij wist vertoning aan groot publiek jarenlang tegen te houden. Nan Los, vriendin van Heineken, voor wie hij een hoofdrol weggelegd zag, is er de oorzaak van. Ze speelde wel in de film, maar kon geen ster zijn. Het contact met Heineken en de beeldschone actrice werd verbroken. De kont tegen de krib! Kwaad op de regisseur, op Nan Los of bang voor publiciteit? De interpretaties variëren.

Wie weet heeft Charlene Heineken, de dochter van Freddy, een andere kijk op dit stukje erfgoed dat ons wordt onthouden...........

VPRO-gids 13-19 sept 2003

En ja hoor, mijn oproep heeft geholpen.

In de hoofdrol: Lex Schoorel en Nan Los

Eindelijk gerechtigheid. Het Nederlands publiek krijgt na 40 jaar de film voor het eerst écht te zien. Vrijdag 19 september 2003, rond 24 uur, VPRO televisie. En vervolgens in de bioscoop en op DVD, (Donkere kamer Van Damocles betekent dat natuurlijk). Een topic van 40 jaar oud. Ik lig er wakker van.

2. > Paranoia <

Naar het gelijknamig verhaal uit de gelijknamige bundel 'Paranoia' (1953)

Filmmaker: Adriaan Ditvoorst

1967

3. > De blinde fotograaf <

Naar het gelijknamige verhaal (1957) in: 'Een landingspoging op Newfoundland' (1957)

Filmmaker: Adriaan Ditvoorst

1973

Hermans kon niet vermoeden dat hij ooit nog geconfronteerd zou worden met een werkelijk bestaande blinde fotograaf, die zijn werk exposeerde.

4. > De elektriseermachine van Wimshurst <

Naar het gelijknamig verhaal uit 'Een wonderkind of een total loss' (1967)

Filmmaker: Erik van Zuylen

1978

(uit: SKOOP, jrg 14 nr 4)

In de film zijn autobiografische aspecten verwerkt. Herinneringen aan de Pieter Langendijkschool, aan thuis en vooral aan de grootmoeder van Hermans die tegenover hem woonde, liegen er niet om.

Loudi Nijhoff met moordlustige kat (uit: SKOOP, jrg 14 nr 4)

De voorliefde voor katten is Hermans niet vreemd. Deze kat was in staat de hoofdpersoon uit de film van zijn grootmoeder te verlossen. Overigens is er een begin van een vertaling in esperanto van De elektriseermachine.

(t.g.v. de Literaire Boekenmaand, mrt '85)

Liefde, net zo paradoxaal als deze:

"Eten of gegeten worden"

5. > Nooit meer slapen <

Naar de gelijknamige roman. (1966)

Egmond Film, regie: Gerrard Verhage.

2005 ?

2006 ?

..........we wachten af !

Een filmscenario: 'De woeste wandeling'

^{1ste
dr 62} ^{3de dr '74} ^{4de
dr '81}

Behalve voor fotografie had WF Hermans belangstelling voor film. Altijd ging het om de vraag in hoeverre de werkelijkheid kon worden beschreven of getoond. Zien wij wat we zien, begrijpen wij elkaar?

De verfilming van 'De donkere kamer' had voor Hermans een leerzaam project moeten worden. Zijn boek werd scenario, maar kon de roman uiteindelijk niet vervangen. In 1962 verscheen 'De woeste wandeling' een oefening in het schrijven van een heus filmscenario?

(fragment)

"Een kade in Indonesië. Nederlands passagiersschip.

Close-up van de voorsteven met de naam: Blijdenstein."

De terugkeer van Nederlanders uit de voormalige Nederlandse kolonie vormt het historisch decor. Ook hier zou voor een bestaande locatie gekozen zijn. Opa Stein vrolijk op drift. Ook het schip werd .....stein gedoopt.

INTERVIEW MET WFH over de Nederlandse film

Deze pagina werd voor het laatst bijgewerkt op 19 maart 2006