INTERVIEW MET WFH
OVERZICHT EN LINKS NAAR INTERVIEWS MET WFH:
>1950-1959< >1960-1969< >1970-1979< >1980-1989< >1990-1996<
Kunst van Nu, november 1963.
W.F. Hermans antwoordt
Vanuit
zijn woonplaats
Groningen (waar hij zetelt op de lector stoel fysische
geografie) bestookt Willem Frederik Hermans, 40, de rest van Nederland met
vurige geschriften: Dinky Toys in het tijdschrift Podium, fragmenten in het
driemaandelijkse Randstad, interviews met weekbladen en tijdschriften (Bourgond
en Gard Sivik), die hij zelf nauwkeurig op de band noteert.
Sinds
zijn eerste gedichten
in 1944 werden gepubliceerd, heeft het hem nimmer ontbroken aan uitgevers die
zijn werk wilden uitgeven, al bestaat er van elk van zijn werken een boeiend
verhaal over markt, herdruk en verfilming ('De
donkere kamer van Damocles', die
'Als
twee druppels water'
werd). Het lijkt, alsof zijn werk wordt gekarakteriseerd door de titel van zijn
verhalenbundel 'Moedwil en misverstand':
de moedwil van zijn overtuiging, die hij steeds aan de openbaarheid prijsgeeft,
en daarmee de misverstanden overal weet op te wekken.
Enkele jaren geleden publiceerde hij in Podium de
serie filippica's MANDARIJNEN OP
ZWAVELZUUR, die hem de vriendschap kostte van
Adriaan Morriën en
professor W.H. Nagel; in een literair strijdspel verschenen pamfletten bij de
uitgevers Van Oorschot en De Bezige Bij: geen van beide uitgevers, die het werk
van Hermans aan de markt brengen, voelde echter voor uitgave van deze
artikelenreeks. In verschillende dagbladen en literaire tijdschriften heeft
Hermans de laatste tijd de verschijning van zijn MANDARIJNEN OP ZWAVELZUUR in eigen beheer (à ¦ 24,95) aangekondigd. Deze vreemde situatie: de
schrijver als zijn eigen uitgever, bracht de redactie van Kunst van Nu er toe
Hermans enkele vragen voor te leggen.
1 Hebt u geprobeerd de
volledige Mandarijnen op Zwavelzuur
bij een uitgever onder te brengen voor u
het besluit nam het zelf te gaan doen?
Het
manuscript van Mandarijnen op Zwavelzuur
is acht jaar disponibel geweest, bij wijze van spreken. Zeven uitgevers (waarvan
vier zeer belangrijke) hebben het in huis gehad en gesidderd.
2 In uw advertentie
schrijft u dat dit het boek is waarvoor alle
uitgevers sidderen. Gelooft u dat Mandarijnen op Zwavelzuur een economisch effect zal hebben?
Ik
heb niet met het manuscript geleurd, maar het ter inzage gegeven als een
uitgever er naar vroeg. Ik neem aan dat de uitgevers die er in die acht jaar
niet naar hebben gevraagd, ook hebben gesidderd, want anders zijn uitgevers niet
zo bedeesd. Over eventuele economische effecten van het boek, heb ik niet
nagedacht; de uitgevers evenmin, anders hadden zij elkaar het manuscript uit
handen gerukt.
3 Beschouwt u Mandarijnen
op Zwavelzuur als een vorm van literaire
kritiek?
De
diverse hoofdstukjes van Mandarijnen op
Zwavelzuur lopen uiteen van vrolijke vermaningen tot
schoolmeesterlijk-geduldige analyses, wat met de laatste modeterm 'close-reading'
wordt genoemd. Welke behandeling een auteur ten deel valt hangt af van de mate
waarin hij tekenend is voor de Nederlandse literatuur als geheel, van de
weerklank die hij vindt, van de mate waarin deze weerklank onrechtmatig is en
hoe funest zijn invloed.
4
Denkt u dat hardhandig aangepakte schrijvers er
inderdaad iets aan zullen hebben in die
zin, dat na lezing van uw Mandarijnen
hun een ander licht omtrent hun werk is opgegaan?
We
moeten natuurlijk hopen dat de aangevallenen er iets aan zullen hebben. Maar
zelfs als zij het licht niet zouden zien, hebben zij nog alle reden tot
dankbaarheid. In 1952 kreeg ik ruzie met Josef Cals, een staatssecretaris. Even
later promoveerde hij tot minister, wat hij meer dan tien jaar is gebleven.
J.B.
Charles, door mij aangevallen in 1955, werd een jaar later professor, zoals hij
al gedacht had. De onleesbare werken van dr. h.c. V.E. van Vriesland werden
uitgegeven met steun van het Prins Bernhardfonds. Theun de Vries wiens Hongaarse
paradijsschildering door mij bestreden werd in 1955, kreeg in 1963 de P.C.
Hooftprijs, hoewel de Hongaarse opstand van 1956 mij in het gelijk had gesteld.
De opstandelingen kregen trouwens ook de kous op de kop, zoals u weet. Niemand
hoeft zich dus te beklagen.
5
Hebt u zich een voorstelling gemaakt waarop het boek
door de kritiek zal worden ontvangen?
Toen
in 1952 mijn roman Ik heb altijd gelijk
verscheen, zeiden 99 van 100 critici: Ha, ha, lekker ongelijk.
Hierin
kwam verandering nadat vijf jaar later de Engelse 'angry young men' op het
toneel waren verschenen. Zelfs Idil
rekent 'Ik
heb altijd gelijk' nu niet meer tot de verboden lectuur. In de kranten
werd ik voortaan wegens dit boek een 'angry young (resp. old) man' genoemd, waar
ik niet blij mee ben, want ik was er tenslotte eerder dan die Engelse
snotneuzen.
6
Denkt u dat u deze reeks nog eens zult voortzetten?
Misschien
dat de Mandarijnen iets
dergelijks overkomt. In 1959 publiceerde de beroemde Amerikaanse schrijver
Norman Mailer 'Advertisements
for myself', een boek dat een beetje op Mandarijnen
op Zwavelzuur lijkt. Ik geef maar een wenk.
Het
is voor mij verdrietig dat in Nederland, waar haast nooit iets eerder gebeurt
dan in het buitenland, in de schaarse gevallen dat dit wél het geval is, er
altijd gewacht wordt tot het buitenland ook zo ver is, voor iemand zijn best
doet het te begrijpen. Maar wat kan ik daaraan doen?
Ik hoop niet, zoals Multatuli, de enige Nederlandse auteur die ik (sinds mijn twaalfde jaar) geregeld lees, letterlijk te stikken van verbittering. Dit is meteen het antwoord op vraag 6.
Mocht er bezwaar worden gemaakt tegen het gebruik van de tekst van dit interview,
dan zal het terstond worden verwijderd.
OVERZICHT EN LINKS NAAR INTERVIEWS MET WFH:
>1950-1959< >1960-1969< >1970-1979< >1980-1989< >1990-1996<
