Nieuwe pagina 1

VOLLEDIG WERK VAN WFH

Als WF Hermans in april 1995 sterft, komt er een reeks van publicaties en activiteiten op gang, die zijn weerga niet kent. Dag- en weekbladen staan vol 'in memoriams', in literaire tijdschriften is de aandacht voor WF Hermans groot. De stapel boeken die over de schrijver sindsdien is verschenen, groeit nog altijd. Een enkel werk springt er uit. Freddy de Vree kiest zonder pretenties voor een heel persoonlijk gedenkboek. Postuum verschijnen vijf werken, die elk afzonderlijk een selectie vormen met een eigen thema: brieven aan Van Oorschot, Parijse notities, novellen, polemische stukken, de Simmillion verhalen. 'Ruisend gruis' was Hermans' laatste roman die nog op stapel stond en postuum verscheen.

Het Letterkundig museum beheert het Hermans archief en Willem Otterspeer bereidt een biografie voor. En dan is er het Willem Frederik Hermans Instituut (WFH-i) dat met grootse plannen komt. Haar wetenschappelijk werk moet uitmonden in een prestigieus, compleet oeuvre, naar het voorbeeld van de vermaarde

Pléiade reeks. dl 1 van de 'Volledige werken van Willem Frederik Hermans'

In samenwerking met o.a. het Huygens Instituut wordt begonnen aan een immense klus. Lang heeft het geduurd voor het WFH-i haar website kon lanceren. Lang duurt het voor de biografie verschijnt. En het zal ongetwijfeld een race tegen de klok zijn om tot 2016 jaarlijks twee delen van de 'Volledige werken' van WF Hermans in de boekhandels te krijgen.

Herfst 2005. De Bezige Bij produceert een folder die in de boekhandel onder de toonbank ligt. Alle vierentwintig delen van Hermans' verzameld werk lijken al te koop te zijn. Deze indrukwekkende regenboog betreft de publiekseditie van de 'Volledige werken'. Dan kan die saaie 'Winkler Prins' (compleet) nu eindelijk naar de kringloopwinkel. Maar wacht even, want er verschijnen twee delen per jaar, dus ruim de boel pas op na 2010, anders zie je het kleurverschil van het behang achter de boekenkast.

In datzelfde jaar komt slechts deel 1 uit met: 'Conserve' en 'De tranen der acacia's', Hermans' twee eerste romans zijn in deze primeur verenigd. De ontstaans- en publicatiegeschiedenis is aan de tekst van beide romans toegevoegd. Hier wordt deel 7 afgebeeld (mei 2006)

(foto: Rob Mostert)

En wie ook nog alle mogelijke correcties, errata en en drukproeven wil napluizen, kan bij het Huygens Instituut terecht.

Nauwgezet (?) en rijk geïllustreerd wordt de tekstgeschiedenis beschreven. Het resultaat van deze noeste arbeid moet een blijvend en toegankelijk document vormen. En dat voor vierentwintig delen.......

Fouten blijken onvermijdelijk en Hermans-magazine laat daar geen gras over groeien. Dat was ook te verwachten. In maart 2007 doen zij een boekje open en verbeteren de redacteuren talloze fouten in een special van H-m.

Ik heb toch maar gekozen voor de luxe editie. Twee leeslinten namelijk en in foedraal gestoken. Een prachtig stukje werk. Neerzetten en nooit meer openslaan dacht ik zo. Daar gebruik je de publiekseditie voor. Want waar laat je de cassette, hoe houd je al het wit proper? De in tweeën gesplitste stofomslag waait bij de openslaande deuren van mijn nieuwe huis zo de polder in en het doorzichtig plastic omslag vind je moeilijk terug in de tuin. Kiezen voor de luxe editie is dus kiezen voor allebei. Ik heb de aanschaf van beide edities bij mijn vaste lasten gerekend.

Mijn vader was meester in zijn boekbindersvak. De bijbels die hij in foedralen stak, zien er toch anders uit. De eigentijdse uitstraling van Hermans' 'Volledige werken' missen die ambachtelijke touch: linnen, leer, vergulde letters, goud op snee en een springrug bij de dikkere banden zijn er niet meer bij. Maar toch straalt de aandacht voor het vervaardigen van deze editie er vanaf. Het WFH-i mag zich best op de borst kloppen. Ik wacht met ongeduld op elk volgend deel, dat met tussenpozen van een half jaar wordt uitgebracht, ook al zien alle delen er eender uit.

Ik kreeg een uitnodiging om op 4 november 2005 bij de presentatie van het eerste deel van de verzamelde werken aanwezig te zijn in de Nieuwe Kerk. Als je mijn pagina over Multatuli bekijkt snap je meteen wie de ontvangende hoofdgast was. Belofte maakt schuld. De kroonprins had het over zichzelf afgeroepen. Hij kreeg het eerste exemplaar. 'De donkere kamer van Damokles' kende hij het best. Daar had de prins een werkstuk over geschreven of overgeschreven. Misschien was het slimmer geweest als hij had gezegd: "Over 'De donkere kamer van Damokles' heb ik een werkstuk geschreven". Dan zaai je geen twijfel.

De hele schrijverswereld was aanwezig, Harry Mulisch had weinig aanspraak. Aan journalisten geen gebrek, Max Pam, die Hermans' scherpste polemieken bijeenbracht had het slim aangepakt. Een mooiere timing om zijn verzamelde Hermans-teksten te publiceren was er niet.

"Als ik het had gevraagd", zei Dirk Baartse van het Hermans-Magazine, "dan had ik vast ook een toegangsbewijs gekregen". Hij zag de gasten stuk voor stuk over de Dam aan komen lopen. Schuhmacher (van het antiquariaat) was op tijd en vertelde graag nog wat anekdoten rond zijn befaamde Hermans catalogus van 1982. Daarna liet ik Baartse in de kou staan.

Het programma had niveau. Niet in de laatste plaats omdat burgemeester Cohen definitieve spijt betuigde over de banvloek die Amsterdam in 1982 uitsprak n.a.v. het bezoek van WF Hermans aan Zuid-Afrika. Adriaan van Dis was Cohen al voorgegaan na een onaangenaam gesprek in zijn tv programma.

Cees Nooteboom had voor mevrouw Hermans troostende woorden. Zijn toespraak verscheen in druk. Nooteboom heeft er zich nooit op voorgestaan. Het contact dat hij met het echtpaar Hermans had, is altijd goed geweest. Merkwaardig eigenlijk. Hermans als kwaadaardig monster en Cees als bon vivant van het Nederlands (en niet alleen Nederlands) publiek.

klik 24 maal op deze luxe editie

December 2006. Deel 1, 7 en 12 van de 'Volledige werken' zijn verschenen. Beschouwend werk dit maal in deel 12. Duizend pagina's, waar Freek de Jonge ongetwijfeld inspiratie opgedaan zou hebben voor een theaterprogramma met de titel 'De Verguizing'. Hermans memoreert verguisde of vergeten grote geesten: uitvinders, schilders, schrijvers. Maar wee degenen die ten onrechte nooit verguisd zijn. Vooral met hen rekent hij af. Denkers, opnieuw (andere) schrijvers, politici, pers.

In de lente van 2007 zal deel 2 verschijnen, in de herfst deel 11.

In Vrij Nederland 16 december 2006 een recensie op deel 12 van Jeroen Vullings, getiteld 'Nader tot hem'. Jeroen leest eindelijk de boeken van Hermans en ontdekt de rijkdom van zijn beschouwend werk. Wat moet die Jeroen toch een spijt hebben dat hij niet eerder Het Parool, NRC Handelsblad, Nieuwsnet, nota bene Vrij Nederland en al die prachtige gebundelde artikelen tot zich heeft genomen. Je vraagt je af hoe iemand die dit allemaal niet heeft gelezen toch nog recensent kan worden. Enfin, hij levert het bewijs dat hij in ieder geval één boek van Reve heeft gelezen.

Wat er allemaal te verwachten valt? Wat verschijnt, wanneer en in welk deel, is onmiddellijk te zien. Klik op elk van de 24 delen, ook als de foedraal nog leeg is dan verklik ik wat erin komt te staan! Zomogelijk zal ik de gegevens hieronder later nog actualiseren. En wie er nu nog per e-mail aan mij vraagt welke boeken Hermans geschreven heeft, zal ik als bezoeker van deze site royeren en zeker niet meer antwoorden.

Deel 1: (romans)

Conserve

De tranen der acacia's

november 2005

foto: Rob Mostert

Twee lijsten met correcties voor de 17de druk

Deel 2: (romans)

Ik heb altijd gelijk

De God Denkbaar Denkbaar De God

Drie melodrama's

voorjaar 2007, wordt najaar 2007, wordt voorjaar 2008......................................

(Nu moet ik wel 84 worden wil ik alle 24 delen compleet krijgen. Minimaal.)

Deel 3: (romans)

De donkere kamer van Damokles

Nooit meer slapen

voorjaar 2008

(Nee, voorjaar 2008 halen we niet. Langzamerhand voel ik mij danig in de maling genomen. Geen enkele verklaring voor de ernstige vertraging in het publicatieschema. Het Huygenscollege zou toch enige duidelijkheid moeten scheppen. Op de site is nog altijd de oorspronkelijke planning te lezen. Is er dan niemand die een vraag stelt? Jawel, die vragen krijg ik. Misschien moeten we op het Malieveld in Den Haag met z'n allen............)

Deel 4: (romans)

Herinneringen van een engelbewaarder

Het evangelie van O. Dapper Dapper

voorjaar 2010

Deel 5: (romans)

Onder professoren

Uit talloos veel miljoenen

voorjaar 2011

Deel 6: (romans)

Een heilige van de horlogerie

Au Pair

Madelon in de mist van het schimmenrijk

Ruisend gruis

voorjaar 2012

Deel 7: (verhalen en novellen)

Moedwil en misverstand

Paranoia

Een landingspoging op New Foundland

voorjaar 2006

foto: Rob Mostert

Hermans schreef op de rug: "CORRECTIE"

Deel 8: (verhalen en novellen)

Een wonderkind of een total loss

De laatste roker

Vier novellen: Filip's sonatine, Homme's hoest, Geyerstein's dynamiek, De zegelring

De onversleten wandelaar

voorjaar 2013

Deel 9: (gedichten)

Kussen door een rag van woorden

Horror coeli en andere gedichten

Hypnodrome

Overgebleven gedichten

voorjaar 2009

Deel 10: (toneelstukken en scenario's)

Drie drama's

De woeste wandeling

King Kong

Periander

voorjaar 2014

Deel 11: (beschouwend werk)

Het sadistische universum

Annum Veritatis

De laatste resten tropisch Nederland

Het sadistische universum 2

Van Wittgenstein tot Weinreb

Machines in bikini

Dinky toys

najaar 2007

(Vergeet het maar. Reken maar op een vertraging van minstens een jaar. Dat verzameld werk komt er na mijn dood.)

Deel 12: (beschouwend werk)

Boze brieven van Bijkaart

Houten leeuwen en leeuwen van goud

najaar 2006

foto: Rob Mostert

collectie letterkundig museum

Hier het oorspronkelijk ontwerp van het omslag van 'Boze brieven van Bijkaart', waarover Piet Schreuders met WF Hermans in zijn interview sprak. Hermans had dit omslag afgekeurd, omdat de postzegel niet was afgestempeld en een verkeerd tarief aangaf: 65 centimes. De eerste druk verscheen uiteindelijk met postzegels op de omslag, afkomstig van een brief die door WF Hermans werkelijk was verstuurd.

Deel 13: (beschouwend werk)

Ik draag geen helm met vederbos

Klaas kwam niet

voorjaar 2011

Deel 14: (beschouwend werk)

De liefde tussen mens en kat

Relikwieën en documenten

Het boek der boeken, bij uitstek

Mondelinge mededelingen

najaar 2009

Deel 15: (beschouwend werk)

De schrijfmachine mijmert gekkepraat