WEINREB, EEN KWESTIE VAN WFH
De ene lijst is de andere niet. Of je nu bij Schindler of bij Weinreb geregistreerd was, dat kon wel iets uitmaken. Jarenlang is er twijfel geweest over de oprechte bedoelingen van Weinreb: levensreddend of verraad? WF Hermans meende Weinreb aan de kaak te moeten stellen. Aad Nuis en Renate Rubinstein wilden (uiteindelijk tegen beter weten in) niets weten van de vernietigende oordelen van Hermans en de bijval van Loe de Jong. Gelijk hebben is één, gelijk krijgen twee. Hoe zit dat met twijfel zaaien en twijfel oogsten eigenlijk?
Registratie van Joodse Nederlanders, voor wie, waar voor? WF Hermans was van meet af aan overtuigd van de kwalijke praktijken van de zich arts noemende econoom Weinreb. Loe de Jong viel Hermans bij, maar de discussie luwt niet.
(foto: D.Houwaart / Gem.arch. Den Haag)
'De chassidische bellenblazer', een fantast, zoals Regina Grüter hem noemt in haar lijvig boek: 'Een fantast schrijft geschiedenis; De affaires rond Friedriech Weinreb' (1997). Langzamerhand komt er schot in het trekken van conclusies. Na 28 jaar! Weinreb's memoires werden al in 1969 gepubliceerd met hulp van Aad Nuis en Renate Rubinstein.
En hoe lang geleden fulmineerde WF Hermans al tegen Weinreb? Het sadistische universum 2 dateert uit 1970. Vele artikelen verschenen rond maart 1970 al in NRC, Haagse Post, Hollands Diep enz. enz.
Hermans gaf de brui aan zijn pseudoniem Bijkaart om in zijn brieven in Nieuwsnet flink uit te halen naar de medestanders van Weinreb, waar hij zijn eigen naam onder wilde zetten. De overtuiging van zijn eigen gelijk en de wens te laten zien dat hij stond voor wat hij meende, was daarvoor een belangrijke drijfveer. Tussen 19 januari en 8 maart 1980 gingen zijn columns alleen maar over de zaak Weinreb.
(tek: Frank Dam)
Het werd uiteindelijk een beschamende poppenkastvertoning.
NRC Handelsblad 2 mei 1980.
Maar het spel werd hoog gespeeld:
NRC-Handelsblad 16 mei 1980
Het antwoord van Nuis
Aad Nuis vond het in 1979 nog nodig te zeggen hoezeer het hem speet zo grondig aangevallen te worden. En zo ontbrandde in Nieuwsnet de discussie in januari 1980 opnieuw, zoals je hierboven kunt zien.
En dan gaat iedereen zich er in mengen.
resp. NRC 23 mei, 23 mei 1980, 23 mei 1980, 29 mei 1980
NRC-Handelsblad 28 maart 1980
Wie bepaalt er nu of ergens ooit een punt achter gezet kan worden?
Renate Rubinstein doet in 1988 nog een duit in het zakje: Weinreb was net overleden (19 oktober 1988) en zij wordt nog eens geconfronteerd met bijtende opmerkingen van o.m. Loe de Jong. Ze zou te laf zijn haar ongelijk te bekennen. Dan doet zij nog een laatste poging. Eigenlijk, schrijft ze, had de hele Weinreb discussie over andere zaken moeten gaan. Weinreb was een fantast, maar geen leugenaar. De Joodse Raad, die had op zijn donder moeten krijgen.
(Tamar: Vrij Nederland, 29 oktober 1988, "Weinreb")
René Marres (1999) verwijt Hermans inconsequentie. Enerzijds ontkent Hermans dat de waarheid uit het verleden gekend kan worden, geschiedkunde is daarom wetenschappelijk niets waard. Anderzijds baseert Hermans zijn overtuiging dat Weinreb als verrader beschouwd moet worden op zijn onvoorwaardelijk vertrouwen in de getuigenverklaring van Bep Turksma, waarvan het waarheidsgehalte niet kan worden aangetoond. Bij gebrek aan bewijs verklaart Marres Weinreb onschuldig.
In 2002 kan Marres nog altijd niet rustig gaan slapen en opent weer een aanval op Willem Friedrich Hermans en Regina Grüter. Hier de 2de druk uit 2005. Nu heet Weinreb Frederick i.p.v. Friedrich. En nu plaatst Marres hem in de galerij der grote schrijvers. Misschien dat dat overtuigt. We zijn inmiddels na 39 jaar nog even ver.
doctoraalscriptie C.W.J. Jansen (2004)
Natuurlijk is een kwestie als deze voor diepgravers na de periode van scherpschrijverij aanleiding om er nog eens een studie aan te wagen. Jansen is de eerste die zijn bevindingen op deze site publiceert. 124 Pagina's analyse van de Weinreb-affaire.
Deze pagina werd voor het laatst bijgewerkt op: 10 januari 2010
